Open Journals

Veelgestelde vragen

Als u het antwoord op uw vraag niet kunt vinden, neem dan contact op met info@openjournals.nl.

Over OpenJournals

Waarom is OpenJournals opgericht?In het open access-debat is lange tijd veel aandacht uitgegaan naar internationale tijdschriften van grote uitgevers. Nederlandse tijdschriften in de sociale en geesteswetenschappen die zelfstandig de stap naar 100% open access vaak moeilijk kunnen zetten, bleven in deze discussie echter onderbelicht. Daarom hebben Stichting OPuS en het KNAW Humanities Cluster het initiatief van OpenJournals.nl genomen, een open access platform specifiek voor tijdschriften uit de sociale en geesteswetenschappen. OpenJournals past in het streven van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en wetenschappelijke organisaties als NWO, de VSNU en de KNAW om wetenschappelijke publicaties na 2020 volledig in open access beschikbaar te stellen. Bij de inrichting van het platform wordt tevens rekening gehouden met de eisen van Plan S.

Voor wie is OpenJournals bedoeld?

Het platform is in eerste instantie bedoeld voor tijdschriften gericht op de sociale en geesteswetenschappen uit Nederland en Vlaanderen.

Wat biedt OpenJournals aan tijdschriften?OpenJournals biedt een platform waarop redacties en uitgevende instanties op een laagdrempelige manier hun tijdschrift in volledig open access kunnen publiceren. Het platform voorziet in een ondersteunende en technische functie (hosting en onderhoud platform) voor de deelnemende redacties en uitgevende instanties van tijdschriften.
Wanneer gaat OpenJournals van start?
Het platform zal naar verwachting aan het eind van 2020 live gaan.
Wie buigt zich over de technische ontwikkeling van OpenJournals?De technische inrichting en ontwikkeling van het tijdschriftenplatform gebeurt door de afdeling Digitale Infrastructuur van het KNAW Humanities Cluster. Het Humanities Cluster speelt een voortrekkersrol in het ontwikkelen van een grootschalige nationale digitale infrastructuur voor modern geesteswetenschappelijk onderzoek. Dit is mogelijk omdat in het Humanities Cluster de grootste geesteswetenschappelijke afdeling Digitale Infrastructuur in Europa samenwerkt met onderzoekers en datamanagers. Bovendien beheert een van de instituten, het Huygens ING, een aantal tijdschriftarchieven die voor het publiek vrij toegankelijk zijn via de zogenoemde Resources. Voor de inrichting van het platform wordt gebruik gemaakt van Open Journals Systems, een open source software systeem.
Hoeveel tijdschriften sluiten zich bij OpenJournals aan?Voor 2021 is het streefgetal vijftien tijdschriften. Naar verwachting zal het platform na de projectfase tussen de veertig en zestig tijdschriften bedienen.

Gelden er voorwaarden voor deelname aan OpenJournals?Tijdschriften die deelnemen aan OpenJournals moeten aan een aantal kwaliteitscriteria voldoen:
  • Het tijdschrift is in de Directory of Open Access Journals (DOAJ) opgenomen, of het werkt hiernaartoe.
  • Een tijdschrift wordt in diamond open access uitgegeven, verschijnt regelmatig en berekent geen kosten aan lezers of instituten voor toegang tot publicaties.
  • Het tijdschrift beschikt over een solide systeem voor beoordeling (peer review) en maakt dit ook kenbaar op de eigen website.
  • Het tijdschrift berekent geen kosten door aan auteurs, de zogenoemde Article Processing Charges (APC’s).
Draagt een tijdschrift zijn eigenaarschap over aan OpenJournals wanneer het aan het platform deelneemt?Nee. Het eigenaarschap van de tijdschriften ligt – en blijft liggen – bij de zogenaamde ‘editorial entities’ (redacties, verenigingen, instituten of uitgevers) en niet bij het tijdschriftenplatform. Tijdschriften zijn en blijven dus eigendom van redactie en uitgevende instanties en deze blijven volkomen autonoom wat hun redactionele beleid én beslissingen over een eventuele abonnementenstructuur voor hun papieren uitgaven betreft.
Behoudt een auteur het auteursrecht op een artikel dat gepubliceerd is in een tijdschrift dat bij OpenJournals is aangesloten?Ja. Het auteursrecht blijft bij de auteur. Om in overeenstemming met Plan S te zijn worden artikelen standaard onder een CC BY 4.0-licentie gepubliceerd. De twee alternatieven die zonder meer gekozen kunnen worden zijn CC BY-SA 4.0 of CC0. Tevens wordt de mogelijkheid aangeboden om individuele artikelen onder een CC BY-ND licentie te publiceren. Echter, indien het onderzoek gefinancierd is met NWO subsidie, vereist NWO een inhoudelijke verantwoording voor deze keuze.
Ons tijdschrift heeft al een domeinnaam, raken we die bij deelname aan het platform kwijt?Bestaande domeinnamen zullen zonder probleem kunnen worden gehandhaafd, wanneer deze eigendom zijn van de redactie en/of uitgever. Binnen OpenJournals blijven redacties autonoom en eigenaar van het tijdschrift, inclusief de titel en bijbehorende domeinnamen.
Is OpenJournals alleen bedoeld voor tijdschriften in de sociale en geesteswetenschappen?In eerste instantie richt OpenJournals zich op de geestes- en sociale wetenschappen, juist omdat binnen deze wetenschapsgebieden de behoefte aan een transparant, door de academische gemeenschap geïnitieerd en gedragen platform groot is. Met tijdschriften en uitgevers uit andere domeinen gaan we graag in gesprek over de mogelijkheden en de voor hen geldende kosten. Voor meer informatie mail naar info@openjournals.nl.
Ons tijdschrift publiceert hoofdzakelijk niet-Nederlandstalige artikelen. Komen wij in aanmerking voor deelname aan OpenJournals?Het platform is bedoeld voor Nederlandse en Vlaamse wetenschappelijke tijdschriften in de sociale en geesteswetenschappen. Veel Nederlandse tijdschriften in de sociale en geesteswetenschappen publiceren artikelen in een andere taal dan in het Nederlands: dit vormt geen obstakel voor deelname aan OpenJournals.
Is het publiceren van een papieren tijdschrift verenigbaar met deelname aan OpenJournals?Zonder meer. Een gedrukt tijdschrift met abonnementen is en blijft mogelijk binnen de voorwaarden van Plan S, en is dus verenigbaar met deelname aan OpenJournals. Een deel van de opbrengsten uit abonnementen kan ook aangewend worden voor het financieren van publicatie in diamond open access.
Leidt het overgaan naar open access tot een verlies in abonnees?De tijdschriften die zich bij OpenJournals hebben aangesloten en al eerder in diamond open access verschijnen, zien geen causaliteit tussen de overgang naar open access en een verandering in het aantal abonnees. Abonnees hebben vaak een binding met de papieren uitgave van een blad, waardoor het in full open access beschikbaar stellen van artikelen de belangstelling voor de papieren uitgave niet noodzakelijkerwijs negatief beïnvloedt.
Gaat OpenJournals ook gedrukte tijdschriften uitgeven?OpenJournals gaat niet op de stoel van de uitgever zitten en buigt zich niet over de productie van papieren tijdschriften. Wel adviseren we u graag over de procedure die gevolgd kan worden als er naast een online open access versie ook een gedrukt tijdschrift wenselijk is. Indien gewenst kan er gebruik worden gemaakt van copy-/typesetting services die centraal worden ingekocht, maar geen onderdeel zijn van het platform. Voor vragen kunt u terecht bij info@openjournals.nl.
Kom je nog bij een uitgever binnen, als je niet bij dezelfde uitgever in open access gaat publiceren?Uitgevers kunnen in overleg met redacties de online open access versie van tijdschriften op het publicatieplatform van OpenJournals publiceren, als dat via het diamond open access model gebeurt én als de uitgever bereid is per tijdschrift een jaarlijkse bijdrage te betalen. Wanneer een tijdschrift de uitgever kan overtuigen de online versie via OpenJournals te publiceren, staat niets deelname in de weg. Mede dankzij Plan S bieden uitgevers in toenemende mate ook andere vormen van open access publicatie aan, inclusief diamond open access. De online publicatie platformen waarop uitgevers open access publicaties onderbrengen, zijn vaak onderdeel van grote, commerciële bedrijven, waarop de herkenbaarheid en eigenheid van tijdschriften en de achterliggende organisaties niet altijd even goed tot hun recht komen. Bovendien ontbreekt meestal de transparantie om te zien wat de kosten van zo’n platform zijn. Dat kan een reden zijn voor tijdschriften om de open access versie via OpenJournals te aan willen bieden, waar herkenbaarheid en transparantie vooropstaan.
Voor tijdschriften is een eigen huisstijl erg belangrijk. Wordt de herkenbaarheid van tijdschriften gewaarborgd op OpenJournals? En hoe?OpenJournals wil redacties en uitgevende instanties zo veel als mogelijk controle geven over het digitale uiterlijk van het tijdschrift. Voor vragen over de aanpassingsmogelijkheden van het tijdschriftenplatform kunt u terecht bij info@openjournals.nl.
Het tijdschriftenplatform gaat eind 2020 live. Staat het volledige product er dan?Het streven is per 1 januari 2021 een goed werkend platform voor waarschijnlijk 5 tot 7 tijdschriften te hebben. In de periode 2021 tot 2024 zal het platform verder uitgebouwd worden met meer tijdschriften, maar ook met meer functionaliteit, met name voor verrijkte publicaties. Denk hierbij aan opties voor (data)visualisatie, koppelen van achterliggende databases, et cetera.
Ik heb interesse in deelname aan OpenJournals. Met wie kan ik contact opnemen?U kunt ons bereiken en zich aanmelden via info@openjournals.nl.

Kosten

Wie financiert OpenJournals?De realisatie van dit platform wordt mogelijk gemaakt dankzij een projectsubsidie voor drie jaar van NWO. De financiering van het platform is tevens gewaarborgd door middel van een contributiemodel van belanghebbenden (‘stakeholders’) in het veld van de sociale en geesteswetenschappen, zoals NWO, wetenschappelijke genootschappen en in de nabije toekomst universiteiten en universiteitsbibliotheken. Aan deelnemende tijdschriften wordt daarnaast een vaste jaarlijkse bijdrage gevraagd die marktconform is.

Wat betalen de stakeholders precies?De belanghebbenden betalen alleen datgene dat nodig is om in open access te publiceren, zoals de hosting, de technische infrastructuur achter het platform en de ondersteuning van deelnemende redacties en uitgevende instanties van tijdschriften (‘editorial support’). De belanghebbenden betalen dus niet een redactie (secretariaat), de zetkosten, of de drukkosten voor een papieren tijdschrift.
Wie betaalt de kosten van OpenJournals nadat de NWO-projectsubsidie verloopt?Na het verlopen van de NWO-projectsubsidie verzorgen de stakeholders de financiering van OpenJournals. Over de financiering van OpenJournals is de projectgroep met verschillende partijen in gesprek, onder meer via het kanaal van het zogenaamde Nationaal Platform Open Science, waar de NWO, KNAW, VSNU, Ministerie van OCW, en de UKB in participeren.
Dekken de stakeholders alle kosten van het tijdschriftenplatform?Nee. Aan tijdschriften vragen we daarom ook een jaarlijkse bijdrage voor deelname aan het platform.

Hoeveel betalen tijdschriften voor deelname aan OpenJournals?OpenJournals denkt na over een differentiatie in de bijdrage per tijdschrift op basis van het aantal abonnees van een tijdschrift en de grootte van de gemeenschap of vereniging achter het tijdschrift. Het tijdschriftenplatform gaat momenteel uit van een jaarlijkse bijdrage van €3.000,-, inclusief btw. Over de jaarlijkse bijdrage per tijdschrift zullen we voortdurend discussies voeren, onder andere in regelmatige gesprekken met deelnemende tijdschriften en organisaties.
Waarom betalen tijdschriften een bijdrage voor deelname aan OpenJournals?Open access publiceren is gratis voor eindgebruikers, maar het platform zelf kost geld. Zo zijn er kosten verbonden aan de installatie van open access software, serverkosten, onderhoud en ontwikkeling, en het bieden van ondersteuning aan redacties en uitgevers (‘editorial support’). De diensten van het platform en de kostenstructuur zijn transparant en zullen na lancering op deze website worden verantwoord.
Hoe worden de article processing charges (APC’s) betaald?APC’s worden in het door OpenJournals gehanteerde diamond open access model betaald door de stakeholders en de tijdschriften via de jaarlijkse bijdrage.
We zijn niet aan een universiteit of instituut verbonden en hebben een onbezoldigde redactie, maar er wordt een jaarlijkse bijdrage van ons verwacht. Hoe betalen we dit? Tijdschriften die een gedrukte versie met abonnementen hebben, kunnen een deel van de opbrengsten uit de abonnementen te gebruiken voor de jaarlijkse bijdrage, bijvoorbeeld door de abonnees te vragen via een verhoging van de abonnementsprijs publicatie in diamond open access mogelijk te maken. Verder kunnen redacties en uitgevers bij organisaties binnen het eigen vakgebied (genootschappen, verenigingen en andere vormen van scholarly societies) en bij externe fondsen financiële ondersteuning zoeken.

Plan S

Wat is Plan S?De definitieve versie van Plan S is in juni 2019 opgesteld door cOAlitie S, een consortium van Europese onderzoeksfinanciers. De kern van Plan S is dat alle publicaties die voortkomen uit financiering van een internationale groep van onderzoeksfinanciers, waaronder NWO, vanaf 1 januari 2021 gepubliceerd moeten worden in open access tijdschriften en op open access platforms, óf direct – zonder embargo – in open access beschikbaar worden gesteld in een institutionele of disciplinaire repository. Naast open en directe toegankelijkheid, gaat volledig open access ook om hergebruik van gepubliceerde onderzoeksresultaten. Daarom vereist Plan S dat deze resultaten onder een Creative Commons-licentie (CC-BY, of eventueel CC-BY-ND) gepubliceerd worden.
Welke implicaties heeft Plan S voor tijdschriften?Voor tijdschriften die niet voldoen aan de eisen van open access, betekent Plan S dat bepaald onderzoek niet meer bij hen gepubliceerd kan worden. Het directe gevolg hiervan is dat er bij zulke tijdschriften minder kopij binnenkomt en zij daardoor mogelijk hoogwaardig en vernieuwend onderzoek mislopen.
Wat is diamond open access en waarin verschilt het van gold open access?Publiceren in diamond open access gebeurt via de diamond tijdschriften of platformen. In het diamond publicatiemodel worden er geen publicatiekosten (APC’s) doorberekend aan auteurs. De APC’s worden in het door OpenJournals gehanteerde diamond open access model betaald door de stakeholders. Gold open access tijdschriften brengen daarentegen wel APC’s in rekening bij auteurs of hun instellingen.
Wat is een hybride tijdschrift en voldoet het aan de eisen van Plan S?Hybride tijdschriften zijn abonnementstijdschriften die per artikel de optie tot open access publicatie bieden. Een deel van de artikelen in hybride tijdschriften staat dus wél achter een betaalmuur. De hybride tijdschriften stellen afzonderlijke artikelen in open access beschikbaar als er een APC betaald is aan de uitgevende instantie. cOAlitie S financiert het publiceren in tijdschriften met een hybride publicatiemodel niet.
Ondersteunt OpenJournals het hybride publicatiemodel?Nee, OpenJournals is enkel bedoeld voor diamond open access tijdschriften.
Waarom zou een tijdschrift in open access moeten publiceren? De formele reden is dat al het onderzoek gefinancierd door NWO en Europese fondsen vanaf 1 januari 2021 in open access gepubliceerd moet worden. Omdat steeds meer publicaties gebaseerd zijn op dit soort onderzoek, is het voor tijdschriften steeds belangrijker om in open access te publiceren, zodat ze aantrekkelijk blijven voor auteurs van hoogwaardig en vernieuwend onderzoek . De minder formele, achterliggende reden is dat het meeste wetenschappelijk onderzoek betaald wordt uit publieke middelen en het daarom vanzelfsprekend is dat de resultaten van dat onderzoek, zoals die in academische tijdschriften worden gepubliceerd, voor het publiek vrij toegankelijk zijn.